Zoek op de website

Verhalen uit Bierum, Spijk en Holwierde

1. Dirk Eliza Wierenga, Hereweg 12, Bierum

Dirk Eliza Wierenga, geboren in Bierum op 25 mei 1922, pleegde uit godsdienstige overtuiging verzet tegen de Duitsers. Hij vervoerde onder andere illegale kranten en bracht Joden naar hun onderduikadres. Op 7 oktober 1943 werd hij gearresteerd wegens het bevrijden van een verzetsman en op 20 mei 1944 werd hij na gevangenschap in het Oranjehotel gefusilleerd. Hij was de zoon van het hoofd van de school.

2. Vordering van de kerkklok, N.H. Kerk, Bierum

Niet alleen paarden en fietsen werden gevorderd door de Duitsers. In maart 1943 werden ook de kerkklokken in de gemeente Bierum gevorderd. Het brons van de klokken werd omgesmolten ten behoeve van de wapenindustrie. De klok van Bierum is nooit teruggevonden.

3. Begraafplaats, Hoofdweg-Zuid, Spijk

Op 26 juni 1943 wordt Ko Medema, postbode in Spijk en lid van de WA, geliquideerd. De dader werd nooit gevonden. De begrafenis van Medema loopt uit op een demonstratie van de NSB. Veel partijgenoten uit Friesland, Groningen en Drenthe zijn aanwezig. De grote afwezige is de burgemeester van de gemeente Bierum die hiermee een statement maakte naar de NSB toe.

4. Kabelwacht in de gemeente Bierum, provinciale weg

In september 1943 snijdt iemand de telefoonkabel door, waarna de inwoners van de gemeente Bierum in opdracht van de Duitsers de kabel moet bewaken. Hiertoe werden per dag 240 mensen opgeroepen; na een week de helft hiervan. NSB’ers waren vrijgesteld van deze dienst.

5. De boerderij van Wiert Wiertsema, Oost-Polderweg 21, Spijk

Wiert Wiertsema werd in december 1943 samen met zijn zoon Nittert gearresteerd, nadat op zijn boerderij niet alleen een radio maar ook onderduikers werden gevonden. Wiertsema steunde het verzet ook financieel. Een van de onderduikers, Reinhard Zeef, werd bij deze arrestatie in een poging te ontkomen doodgeschoten. De boerderij met alles erop en eraan werd door de Duitsers verbeurd verklaard en de Arbeidsdienst trok erin. Na de oorlog kreeg de familie de boerderij terug. Zij gaf de boerderij toen een nieuwe naam: Herkregen heerd. Tegenwoordig staat alleen het voorste deel van de boerderij er nog. Het achterste deel is afgebroken en heeft plaats gemaakt voor een moderne kalverenschuur.
 

6. De bevrijding, Langeweg, Spijk

Op 21 april 1945 bereikten de eerste geallieerde tanks de Langeweg in Spijk. Er moest veel strijd geleverd worden en het duurde tot 29 april voordat de gemeente Bierum bevrijd was.

7. Nederlandse soldaten aan de Krewerderweg, Holwierde

Begin mei 1940 waren er Nederlandse soldaten gelegerd in Holwierde, die de opdracht hadden de bewoners en het gebied te beschermen bij een evt. Duitse inval en de opmars te stoppen. De soldaten woonden tijdelijk in de boerderij naast de tegenwoordige tennisbaan aan de Krewerderweg. Ze moesten ook loopgraven graven – zodat Duitse tanks gehinderd zouden worden – voor het huis op nummer 18. Na de Duitse inval op 10 mei – toen de Duitsers al snel Nederland waren binnengetrokken en de opmars in het Noorden niet meer te stoppen viel, moesten deze soldaten de Afsluitdijk verdedigen. Hierbij zijn vele doden gevallen.
Bronvermelding foto: www.holwierde.net

8. Inscripties in de Hervormde kerk

Een Nederlandse NSB’er had een pro-Duitse tekst in planken bij het orgel in de kerk gekerfd. Tijdens de bevrijding hadden de Duitsers alle mannen uit Holwierde een paar dagen in de kerk opgesloten. In het dorp werd hevig gevochten. Een van de Duitse officieren, waarschijnlijk een arts die zich in die dagen erg humaan heeft gedragen tegen de gevangenen, heeft toen de tekst veranderd in een bijbeltekst en liet hiermee zien dat ook de Duitsers blij waren dat de oorlog voorbij was.

9. De brug over de Grote Heekt, Holwierde

Op 24 april 1945 trokken de Duitsers zich terug over het riviertje de Grote Heekt. In een poging de Canadese opmars te vertragen, bliezen ze de brug op. Het dorp Holwierde werd zo verdeeld in een bevrijd deel en een nog bezet deel. Mensen konden wel met witte vlagen e.d. vluchten van het bezette naar het bevrijde deel.

10. Verwoestingen rondom de Hervormde Kerk, Holwierde

Tijdens de bevrijding van Holwierde werd bij zuivelfabriek De Toekomst (nu huisnummer 37) een Duitse officier vanuit de bevrijde helft van het dorp neergeschoten. De Duitsers waren woest. Omdat ze dachten dat de commandant door inwoners uit Holwierde was doodgeschoten (het was een Canadees die dit gedaan had), hielden ze een groep van 25 inwoners een paar dagen gegijzeld in de hervormde kerk. Ook schoten ze een granaat op café de Boer af, vanwaar het schot kwam. Het café brandde volledig uit.
Bronvermelding foto: www.holwierde.net

11. Batterij Nansum

Langs de zeedijk bij Nansum bevond zich een Duits luchtdoelbatterij die vanaf 1942 in gebruik was. De vier kanonnen konden niet alleen de Eems onder vuur nemen, maar ook de omgeving van Holwierde. Ook werden van hieruit vliegtuigen gespot en werden hun koersen bepaald met een zgn. leistand. Het kostte de Canadezen ruim 3000 granaten voordat twee van de vier kanonnen uitgeschakeld waren.

Literatuur en Links

 

Literatuur

Bierum in de branding (Groningen 1976)

J.I. Lambert-Avis, ‘De klokkenvordering tijdens de Tweede Wereldoorlog, De Hoeksteen: tijdschrift voor vaderlandse kerkgeschiedenis (1992) vol. 21 nr 3 83.

Edze de Boer, ‘Een mysterieuze inscriptie in de kerk van Holwierde’, Groninger kerken (oktober 2005) vol. 22 nr. 4, 121-122.

M.H. Huizinga en H. Doornbos, Van Canada tot Dollard tou… De bevrijdingsgevechten aan Eems en Dollard 15 april – 2 mei 1945 (Termunten 1985)

Franz Lenselink, Sporen van de strijd in de provincie Groningen (Groningen 2000)

 

Links

www.oorlogsmonumenten.nl

http://oranjehotel.nationaalarchief.nl/zoeken.asp

www.holwierde.net (hier veel tips voor nog meer locaties!)