Zoek op de website

Verhalen uit de Gemeente Grootegast

1. Oldekerk, Begraafplaats Smidshornerweg

Algemeen monument ter herinnering aan de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog

2. Oldekerk, Begraafplaats Smidshornerweg: graf burgemeester Martinus Ritzema

Ritzema was tot 1942 burgemeester van Oldekerk. Omdat hij niet met de Duitsers wilde meewerken, werd hij ontslagen en vervangen door de NSB’er Woldringh. Daarna werd Ritzema actief in het verzet: zamelde geld in voor het NSF, plaatste onderduikers en bezorgde Trouw. Hij dook in 1944 onder omdat hij geen dwangarbeid wilde verrichten. Hij werd verraden en in op 1 april 1945 gearresteerd. Op 10 april 1945 werd hij samen met negen andere gevangenen - waaronder de Groningse kunstenaar Werkman - gefusilleerd.

3. Oldekerk, Eekebuursterweg 33: gereformeerde basisschool Rehoboth

Deze school was in de bezettingstijd overvol, door de vele evacués uit het westen. Verder moesten er meerdere klassen bij elkaar in 1 lokaal, vanwege het gebrek aan brandstof. De Duitse bezetting bracht 1 goede vernieuwing: vananf nu moesten de scholen ook gymnastiekonderwijs geven en dat was hier nieuw.

4. Provinciale Weg B17 te Niekerk

Hier woonde verzetsman Klaas Grasdijk. Grasdijk verspreidde de illegale kranten Trouw en Vrij Nederland, hij bracht onderduikers onder bij mensen thuis en verzorgde bonkaarten voor hen, was actief bij het vervalsen van persoonsbewijzen, zamelde geld in voor het NSF en was commandant van de BS.

5. Niekerk, Bloemersmastraat 12: supermarkt Bellinga

Tijdens de bezetting bestond deze winkel ook al maar was toen nog veel kleiner. Cornelis Bellinga zocht onderduik voor ondergedoken joden en verspreidde illegale kranten. Op 13 november 1943 werd hij bij zijn arrestatie doodgeschoten omdat hij één van de SD’ers bedreigd zou hebben.

6. Grootegast

Herdenkingsmonument aan de G.P. Beukemalaan

7. Nederlands Hervormde Kerk in Niekerk

Hier preekte dominee Gerard Bleeker die anti-nazi was en twee joodse onderduikers in huis had.

8. Aldringastraat 28, Niekerk

Hier woonde Johannes van Dijken die veel hand- en spandiensten verrichtte voor het verzet. Zo heeft hij in de nacht van 2 op 3 december het huis van burgemeester Ritzema leeggehaald en de spullen naar een veiliger locatie gebracht. De burgemeester was toen net ondergedoken en zo konden de Duitsers in zijn huis niets vinden en ook geen kostbaarheden roven.

9. Aldringastraat 32, Niekerk

Hier woonde gemeenteambtenaar Jacob Hazenberg. Ook hij was betrokken bij het leeghalen van het huis van de burgemeester. Verder heeft hij joden geholpen onder te duiken en verzorgde hij valse persoonsbewijzen.

10. Gemeentehuis in Grootegast

Bij een poging van het verzet het bevolkingsregister te roven, werd de politieman De Groot doodgeschoten. Deze was op het verkeerde moment op de verkeerde plaats, want hij had verder geen banden met de NSB. De KP-ploeg die de overvl deed, kwam uit Noord-Drenthe. Het verzet in Grootegast onderhield hier goede banden mee. De daders zijn overigens ontsnapt

Literatuur

 

Literatuur

Arnim C. van Oorschot, Gemeente Oldekerk, 1811-1990. Bestuur, bevolking, beslommeringen (Bedum 1993)

Jaap Solle e.a., Honderd jaar christelijk basisonderwijs. Oldekerk 1900-2000
(Bedum 2000)