Zoek op de website

Verhalen uit Gemeente Hoogezand-Sappemeer

1. Sappemeer, Wilhelminastraat

In februari 1942 moest de gemeente deze straat van naam veranderen. Oranjegezinde namen werden verboden. Dit werd de Hoenslaan. Na de bevrijding werd dit uiteraard weer teruggedraaid.

2. Hoogezand, Meint Veningastraat 114-116

Bedrijfsterrein van de voormalige N.V. Cartonfabriek Beukema & Co (nu: Kappa Graphic Board). Tijdens de april/meistakingen in 1943 werd hier net als op talloze plaatsen in Nederland gestaakt. Op 2 mei werden vijf mannen op dit terrein terechtgesteld om een einde te maken aan de stakingen in deze regio. In 2004 is hier een gedenkplaat gekomen die aan deze terreursactie herinnert.

3. Sappemeer, Noorderstraat 394, ook terrein Kappa Graphic Board

Dit was in de oorlog de strokartonfabriek van Scholten. Tijdens de april/meistakingen in 1943 werd ook hier gestaakt. Na de bevrijding werden opgepakte NSB’ers hier geïnterneerd; de kinderen net zo goed, als daar geen opvang voor was!

4. Sappemeer, Kleinemeersterstraat 101, 103 en 105

Op 16 maart 1943 viel er per ongeluk een vliegtuigbom op deze woningen. Drie mensen kwamen om en de woningen brandden volledig af.

5. Hoogezand, Meint Veningastraat 123: hotel Faber

Op 29 mei 1941 bracht NSB-leider Anton Mussert aan bezoek aan dit hotel. Na zijn vertrek ontstonden er relletjes tussen NSB’ers en openlijke tegenstanders van de NSB. De sfeer werd al gauw grimmig. Honderden mensen waren op straat, er werd geschreeuwd Oranje boven en Leve de Koningin en de NSB’ers werden bedreigd. Uiteindelijk werden de mensen uiteen gedreven, maar de dreigende sfeer leidde een paar dagen later opnieuw tot ongeregeldheden. Er vielen enkele gewonden en de incidenten werden vermeld in de landelijke NSB-krant De zwarte soldaat. Dit soort spontane, grootschalige en openlijke verzetsacties kwamen niet veel voor.

6. Hoogezand, Hoofdstraat 31: voormalig gemeentehuis

Op 20 februari 1944 pleegt de knokploeg van Slochteren een overval op het gemeentehuis. De overval mislukt en wachtmeester Van Bijssum wordt hierbij doodgeschoten. De mannen vluchtten snel en plegen nog in dezelfde nacht een overval op het distributiekantoor tegenover de spoorwegovergang naar de Kalkwijk. Deze overval slaagt wel, maar de buit wordt verstopt in de vijvers van het Oosterpark en komt pas na de bevrijding weer uit het water. Toen verzetsman Hindrik Kolthof hoorde van de mislukking en de schietpartij kreeg hij van schrik een hartaanval en stierf. Na de bevrijding op 13 april 1945 zaten hier de Canadezen. Het hotel is tijdens de bevrijdingsgevechten zwaar beschadigd.

7. Hoogezand, begraafplaats ‘Stille hof’ aan de Knijpslaan

Hier is het graf van bakker Meint Veninga, zijn knecht Jan Huitzing en vertegenwoordiger Jan Sangers. Deze mannen waren actief in het verzet. Ze verborgen o.a. onderduikers en wapens, organiseerden bonkaarten en verspreidden illegale kranten. Op 5 oktober 1944 werden ze verraden. De SD heeft deze drie op de plaats van arrestatie doodgeschoten en een aantal anderen gearresteerd.

8. Hoogezand, Rembrandtlaan 194

Hier stond sinds 1854 de synagoge van de joodse gemeenschap. Het pand is nu afgebroken en er staat nu een Gereformeerde kerk

9. Sappemeer, Noorderstraat 163, dit pand is afgebroken.

Net als in zoveel gemeenten hebben ook in Hoogezand slechts enkele joden de oorlog overleefd. Slager Geuns en zijn familie zaten ondergedoken aan de Noorderstraat 163. Bijna drie jaar kwamen ze nauwelijks buiten en zaten ze voortdurend in angst of ze niet ontdekt zouden worden. Uiteindelijk heeft het hele gezin de oorlog overleefd. De familie van Kampen – waar ze ondergedoken zaten – kreeg in 1981 de Yad Vashem-onderscheiding. Dit is een hoge Israëlische eremedaille.

Literatuur en Links

 

Literatuur

E.P. Boon en J.J.M. Lettinck, De joodse gemeenschappen in Hoogezand-Sappemeer, Slochteren, Noord- en Zuidbroek en omliggende dorpen 1724-1950 (Groningen 2001)

Klaas G. Bos en Jacob H. Bos, Hoogezand en Sappemeer tijdens de Tweede Wereldoorlog 1940-1945 (Bedum 1991)

H.B. Reininga, Hotel Faber. Geschiedenis van een familiehotel (Groningen 2004).

 


Links

www.oorlogsmonumenten.nl

www.hotelfaber.nl/historie2.html

www.hoogezand-sappemeer.nl/

www.martinistad.net/jodeningroningen/joodse_gemeentes/hoogezand