Zoek op de website

Geschiedenis OVCG

De Stichting Oorlog- en Verzetscentrum Groningen werd op 18 november 1991 bij notariële akte opgericht. Toen nog onder de naam: Stichting Oorlogs- en Verzetsmaterialen Groningen.

De Stichting komt echter voor een groot deel voort uit de Stichting Verzetsdocumentatie voor de provincie Groningen die op in 1981 werd opgericht op initiatief van de Groningse verzetsman Reinder Paul Houwen, beter bekend als ‘Bob’, de schuilnaam die hij ten tijde van de Duitse bezetting droeg.

Bob Houwen

Houwen was in 1978 begonnen met het verzamelen van namen en gegevens over voormalig verzetsdeelnemers uit stad en provincie Groningen.

Hij ontving een invaliditeitspensioen via de Stichting ‘40-’45 en koos een vorm van tijdsbesteding die aansloot bij zijn speciale belangstelling voor het verzet in de Tweede Wereldoorlog.

In het gebouw van de Stichting ‘40-’45 aan de Westersingel in Groningen stelde men hem voor zijn werk een kamer met telefoon ter beschikking.

Daar ontving hij veel oud-verzetsmensen en andere betrokkenen, waardoor Houwen zijn archief kon uitbreiden met steeds meer informatie, verslagen, documenten, persoonsgegevens en persoonlijke archieven.

Die gegevens werden ook gebruikt door de Stichting ‘40-’45 voor het screenen van aanvragen voor een buitengewoon pensioen.

Jacob Kooij, gepensioneerd adjudant-rechercheur bij de Groningse gemeentepolitie, was betrokken bij die onderzoeken en assisteerde Houwen bij het archiefwerk.

Het personeel van de Stichting ‘40-’45 en anderen werden daarbij ook incidenteel ingeschakeld. ‘Jaap’ Kooij was in die beginfase een belangrijke medewerker, omdat hij een aantal jaren werkzaam was geweest bij de opsporingsonderzoeken van de Politieke Opsporingsdienst (POD) en de Politieke Recherche Afdeling (PRA) in Groningen.

Deze twee instanties hielden zich bezig met het opsporen en ter berechting brengen van oorlogsmisdadigers, klein en groot.

Uitbreiding Archief

Door middel van zijn gesprekken met oud-verzetsmensen, de hulp en assistentie van genoemde personen, diverse gemeentes in de provincie Groningen en zijn eigen doorzettingsvermogen slaagde Houwen erin een uitvoerig kaartsysteem op te zetten.

Binnen enkele jaren groeide dit uit tot een archief van ruim 4000 persoonskaarten van verzetsdeelnemers uit de stad en provincie Groningen.

In dit omvangrijke werk was Houwen een gedrevene. Zijn schrijfmachine stond ook in de weekeinden en vakanties niet stil.

Zijn vakantiehuisje op Ameland was voor hem een ideaal werkoord. Behalve een dienstverlening aan de na-oorlogse generaties en een zo uitgebreid mogelijke voorlichting over het verzet in Groningen wilde hij met zijn werk ook vaststellen wie er daadwerkelijk aan het verzet had deelgenomen.

Naar zijn mening bestonden er teveel “na-oorlogse” verzetsmensen. Twijfelgevallen werden door Houwen geballoteerd. Dit werd hem niet altijd in dank afgenomen door de mensen die hij zo had geschift.

Ad Mulder

In de zomer van 1982 benaderde hij oud-verzetsman en oud-POD-collega Ad Mulder met de vraag hem te komen helpen. Op 28 november 1982, na een vrij plotseling en kort ziekbed overleed Houwen, 69 jaar oud.

Toen Mulder op 1 januari 1983 met de VUT ging vroeg het bestuur van de Stichting Verzetsdocumentatie hem het werk van Houwen voort te zetten.

Veel documenten moesten nog geordend worden, en de belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog groeide onder de bevolking.

Samen met Jan Niemeijer schreef Mulder in 1986 het boek Verzet in Groningen, met daarin, nog naar het idee van Houwen, alle 524 namen van de omgekomen Groninger Verzetsmensen.

Bestuur OVCG

Bestuur in beginjaren

Het bestuur van de Stichting Oorlog- en Verzetscentrum Groningen werd gevormd door H.G. Buiter (oud-burgemeester van Groningen), voorzitter, A.A.J. Mulder (voorzitter St. Verzetsdocumentatie en van de museumcommissie) secretaris, K.R. Dijkhuizen (notaris) penningmeester, H. Apotheker (burgemeester Veendam) lid, S. Broekema (oud-directeur Radio Noord) lid.

Ten behoeve van de benodigde financiën werd door de gemeente Groningen een structurele jaarlijkse subsidie toegekend.

Op 1 april 1992 werd de heer drs. Robert Boxem benoemd als eerste coördinator/conservator van de Stichting OVMG op basis van 20 uur per week.

Hij werd per januari 2000 opgevolgd door historica drs. Monique Brinks. In maart 2010 werd oud-directeur drs. Monique Brinks opgevolgd door Bettie Jongejan (MA), zij is tot september 2016 werkzaam geweest voor de stichting.

Huidig bestuur

Het bestuur heeft in de afgelopen twintig jaar een aantal wisselingen ondergaan.

Sinds 2016 is voorzitter van het bestuur de heer Frank. R. Vermeer, jurist en voormalig docent RUG. Henk Hofstra, bestuurssecretaris College van Bestuur Hanzehogeschool, is vice-voorzitter. José van Schie, zelfstandig adviseur en historica, is penningmeester en Rixt Zuidema, historica, is secretaris.

Verder bestaan de leden uit: dr. Stefan van der Poel, universitair docent sectie Eigentijdse Geschiedenis Rijksuniversiteit Groningen.

De bestuursleden ontvangen geen vergoedingen voor hun activiteiten: alles is op puur vrijwillige basis.

Per 1 september 2016 is historica Anna van der Molen de nieuwe directeur van het OVCG. Zij is 20 uur per week in dienst bij OVCG. Haar contract is opgesteld conform de CAO gemeente Groningen.